Fjórir mikilvægir þættir myndu breyta rekstrarumhverfi lítilla fyrirtækja á Íslandi ef við stígum skrefið til fulls inn í ESB:
Tollasambandið: Engin tollskjöl eða upprunavottorð
Ísland er nú þegar hluti af innri markaðnum í gegnum EES-samninginn, en við stöndum utan tollasambands ESB. Vegna þessa þurfa íslensk fyrirtæki enn að útbúa tollskýrslur, útflutningsskýrslur og upprunavottorð þegar þau senda vörur til Evrópu eða taka á móti vörum þaðan. Jafnvel þótt varan sjálf beri engan toll samkvæmt EES-samningnum er þessi pappírsvinna, tollafgreiðslugjöldin og tafir á landamærum raunverulegur þröskuldur fyrir lítil fyrirtæki.
Innan ESB eru allar slíkar kröfur afnumdar, afgreiðslugjöld hverfa og tollamörk eru engin. Vörur flæða milli Reykjavíkur og Parísar nákvæmlega eins og á milli Reykjavíkur og Akureyrar — án skjala, án gjalda og án tafa.
Einfaldara VSK-kerfi (One-Stop Shop)
ESB-ríki nota samræmt virðisaukaskattskerfi sem gerir verslun milli landa mun einfaldari en við eigum að venjast. Fyrirtæki geta nýtt sér svokallað One-Stop Shop (OSS) kerfi; þau innheimta einfaldlega evrópskan VSK beint í netkassanum þegar varan er keypt og skila honum svo í einni greiðslu heima sem hluta af sínu venjulega VSK-uppgjöri. Pakkinn fer þá rakleiðis heim að dyrum til kaupandans úti í Evrópu eins og um innanlandssendingu væri að ræða. Sama gildir í hina áttina, við innflutning til Íslands.
Greiðslu- og verslunarþjónustur
Alþjóðlegir þjónustuaðilar hafa sterka tilhneigingu til að sniðganga Ísland. Ástæðan er smæð krónunnar og flækjustigið sem fylgir því að þjónusta land sem er ekki í ESB.
- Stripe — vinsælasta greiðsluþjónusta heims fyrir netverslanir — er ekki í boði á Íslandi nema fyrirtæki fari í gegnum það flókna ferli að stofna dótturfélag í Bandaríkjunum eða Evrópu.
- Shopify Payments — sem er innbyggða, ódýra greiðslulausnin í stærsta netverslunarkerfi heims — bætti nýlega við stuðningi við nánast öll smærri ríki innan ESB (Eistland, Lettland, Litháen, Möltu, Króatíu o.fl.) en að sjálfsögðu ekki við Ísland.
Með ESB-aðild og upptöku evru hverfa þessar hindranir. Íslensk smáfyrirtæki og sprotafyrirtæki fá þá loksins sjálfkrafa aðgang að sömu tólum á sama verði og evrópskir keppinautar þeirra.
Lægri fjármagnskostnaður með evru
Með upptöku evru í stað krónu lækkar fjármagnskostnaður fyrirtækja til muna. Jafnframt má búast við að hvers kyns færslugjöld og kostnaður vegna munar á kaup- og sölugengi í gjaldeyrisviðskiptum hverfi.
Í stuttu máli: ESB-aðild myndi fella niður umfangsmikla tollpappírsvinnu, gera netverslun yfir landamæri jafn auðvelda og innanlands, og opna dyrnar að alþjóðlegum greiðslu- og verslunarþjónustum sem lítil íslensk fyrirtæki eru útilokuð frá í dag.
Heimildir og ítarefni:
- Á vef Stjórnarráðsins má finna upplýsingar um upprunareglur og tollamál samkvæmt EES. Þar kemur skýrt fram að EES er fríverslunarsvæði en ekki tollasamband, og því þurfa vörur að uppfylla strangar upprunareglur til að njóta tollfrelsis.
- Á opinberum vef Evrópusambandsins má lesa allt um OSS kerfið (One-Stop Shop) sem var tekið upp að fullu árið 2021 til að einfalda VSK-skil og efla netverslun yfir landamæri innan sambandsins.
- Á vef Stripe má sjá yfirlit yfir þau 46 lönd sem njóta fulls stuðnings (Stripe Global). Ísland er ekki á listanum og hefur aldrei verið, þrátt fyrir að öll Norðurlöndin og stór hluti ESB-ríkja séu þar.
- Hægt er að skoða opinberan lista Shopify yfir studd lönd fyrir greiðslugátt þeirra. Öll smáríki ESB njóta nú stuðnings, á meðan íslenskar verslanir þurfa að treysta á dýrari lausnir frá þeim fáu þriðju aðilum sem styðja Ísland.