Þessi áhyggja á djúpar rætur í sögu Íslands. Þorskastríðin við Breta voru háð einmitt um þá meginreglu að Ísland ráði aðgangi að eigin hafsvæðum. Það er eðlilegt að hafa áhyggjur af því að ESB-aðild myndi ógilda það.
Stutta svarið er að sameiginlega sjávarútvegsstefna ESB úthlutar kvóta til aðildarríkja, ekki til erlendra flota. Hvert ríki fær fasta hlutfallstölu af leyfilegum heildarafla fyrir hvern stofn og það er á valdi þess ríkis að ákveða hvernig kvótinn dreifist innanlands. Spánn fær ekki að senda togara inn á franskt hafsvæði bara vegna þess að bæði löndin eru í ESB — Frakkland stýrir eigin hafsvæði og úthlutar eigin kvóta til franskra skipa.
Í sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni er söguleg meginregla um „jafnan aðgang að hafsvæðum" sem í grundvallaratriðum leyfir ESB-skipum að veiða á hvaða ESB-hafsvæði sem er. En í reynd er þetta mjög takmarkað. Strandríki stýra hafsvæðum sínum til 12 sjómílna algjörlega, og víðtækari 200 mílna svæðið er stýrt í gegnum kvótakerfið. Raunverulegt mynstur innan ESB er að flotinn hvers aðildarríkis veiðir á eigin hafsvæðum, með eigin kvótaúthlutunum.
Þetta sagt, þá eru til aðferðir fyrir kvótaskipti og millifærslur á milli aðildarríkja og sum lönd gera aðgangssamkomulög. Ísland þyrfti að vera á varðbergi gagnvart þrýstingi um slík fyrirkomulag í aðildarviðræðunum. En ekkert í sameiginlegu sjávarútvegsstefnunni myndi neyða Ísland til að opna hafsvæði sín fyrir erlendum flotum gegn vilja sínum.
Heimildir: Reglugerð ESB 1380/2013, gr. 5 og 16–17; framkvæmdastjórn ESB, „CFP — Access to Waters" upplýsingablað 2023.