Fullveldishugtakið er eitt hið misnotaðasta í umræðunni um Evrópumál. Til þess að ræða það af skynsemi þarf fyrst að skilgreina hvað við eigum við.
Ef fullveldi þýðir algera einangrun frá ytri áhrifum á löggjöf — þá hefur Ísland ekki slíkt fullveldi núna og hefur ekki haft það í áratugi. Í gegnum EES-samninginn tekur Ísland við um 70% af innri markaðsregluverki ESB. Samkvæmt EES-samningnum á Ísland að hafa „áhrif á mótun" þessarar löggjafar en hefur engan atkvæðisrétt. Í reynd þýðir þetta að íslenskir embættismenn sitja í nefndum og leggja fram sjónarmið, en þegar kemur að atkvæðagreiðslu ganga þeir út úr herberginu. Löggjöfin er svo samþykkt og Ísland innleiðir hana.
Innan ESB myndi Ísland fá fulla aðild að ákvörðunartökunni. Ísland fengi atkvæðisrétt í ráðherraráðinu, þingmenn á Evrópuþinginu og framkvæmdastjóra í framkvæmdastjórninni. Lítil ríki hafa umtalsvert vægi í ESB-kerfinu: í ráðherraráðinu þar sem flest mikilvæg mál eru afgreidd, hefur Lúxemborg (íbúafjöldi svipað og Íslands) raunveruleg áhrif á niðurstöður.
Þetta er ekki einföld spurning með einfalt svar. Það er rétt að ESB-aðild þýðir að sumar ákvarðanir eru teknar sameiginlega frekar en einhliða. En núverandi staða er ekki heldur einangrun — hún er háð ákvörðunum annarra án fullrar þátttöku. Hvort sem þú telur ESB-aðild vera meira eða minna fullveldi fer eftir því hvort þú metur meira að hafa atkvæðisrétt um reglur sem gilda um þig, eða hvort þú vilt halda formlegum rétti til að neita — rétti sem Ísland nýtir sér afar sjaldan í reynd.
Heimildir: EES-samningurinn, gr. 99–101; Sáttmáli Evrópusambandsins, gr. 16 (ráðið) og gr. 14 (þingið); Alþingi, „EES og fullveldi" greining 2023.